Давлат фармакопеяси: тарих ва қонуний асослар
Давлат фармакопеясининг ҳуқуқий пойдевори — 2016-йилдаги ЎРҚ-399-сон Қонундан бугунги кунгача: асосий қонун ҳужжатлари ва босқичлар.
Ўзбекистон Республикаси Давлат фармакопеяси — миллий дори воситалари сифати соҳасининг расмий меъёрий асоси. Унинг ҳуқуқий пойдевори 2016-йилда қонун даражасида мустаҳкамланган бўлиб, кейинги йилларда Президент фармони ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлигининг буйруқлари билан изчил кенгайтирилиб, замонавий халқаро стандартлар асосида ривожлантирилди.
Қонуний пойдевор
Тизимнинг асоси 2016-йил 4-январда қабул қилинган «Дори воситалари ва фарматсевтика фаолияти тўғрисида»ги ЎРҚ-399-сон Қонун билан қўйилди. Унинг 8-моддаси Давлат фармакопеясини расмий нашр сифатида белгилаб, дори воситалари ва тиббий буюмларга қўйиладиган талаблар, монографиялар ҳамда сифат назорати усулларини ягона ҳужжатда жамлайди.
Халқаро стандартлар асосида шаклланиш
2019-йил 10-апрелдаги PF-5707-сон Фармон республика фарматсевтика соҳасини жадал ривожлантириш (2019–2021) чора-тадбирлари доирасида Давлат фармакопеясини замонавий халқаро стандартлар асосида ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш вазифасини белгилади. Орадан кўп ўтмай, Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2019-йил 3-майдаги 115-сон буйруғи билан фармакопеяни шакллантириш бўйича ишчи гуруҳлар ва эксперт таркиблари тузилди.
Худди шу йили Европа фармакопеяси (EDQM) билан матнларни уйғунлаштириш ва нусхалаш ҳуқуқи тўғрисида келишувга эришилди. 2023-йилда ҳамкорлик доираси кенгайиб, 12-майда USP билан «Қўшма Штатлар Фармакопеяси – Миллий формуляр»ни қабул қилиш ҳуқуқлари тўғрисидаги шартнома, 8-сентябрда эса англашув меморандуми имзоланди.
Нашрларни расмий тасдиқлаш
Амалий натижалар буйруқлар билан босқичма-босқич мустаҳкамлаб борилди: 2024-йил 6-августдаги 258-сон буйруқ билан 1-нашрнинг 1-жилдига илова, 2025-йил 29-декабрдаги 404-сон буйруқ билан эса 2-нашрнинг 1-жилди тасдиқланди.
Асосий ҳуқуқий ҳужжатлар
- 2016-йил 4-январ — «Дори воситалари ва фарматсевтика фаолияти тўғрисида»ги ЎРҚ-399-сон Қонун: 8-модда Давлат фармакопеясини дори воситалари ва тиббий буюмларга қўйиладиган талаблар, монографиялар ва сифат назорати усулларини белгиловчи расмий нашр сифатида тасдиқлайди.
- 2019-йил 10-апрел — PF-5707-сон Фармон: фарматсевтика соҳасини жадал ривожлантириш (2019–2021) доирасида Давлат фармакопеясини замонавий халқаро стандартлар асосида ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш вазифаси белгиланди.
- 2019-йил 3-май — Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 115-сон буйруғи: Давлат фармакопеясини шакллантириш бўйича ишчи гуруҳлар ва эксперт таркиблари ташкил этилди.
- 2019-йил — Европа фармакопеяси (EDQM) билан матнларни уйғунлаштириш ва нусхалаш ҳуқуқи тўғрисида келишувга эришилди.
- 2023-йил 12-май — USP билан «Қўшма Штатлар Фармакопеяси – Миллий формуляр»ни қабул қилиш ҳуқуқлари тўғрисидаги шартнома; 2023-йил 8-сентябр — англашув меморандуми имзоланди.
- 2024-йил 6-август — Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 258-сон буйруғи: 1-нашрнинг 1-жилдига илова тасдиқланди.
- 2025-йил 29-декабр — Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 404-сон буйруғи: 2-нашрнинг 1-жилди тасдиқланди.
Тизим ташкил этилганидан буён таркибларни шакллантириш, нашрларни тасдиқлаш ва алоҳида монографияларни қабул қилиш юзасидан 20 дан ортиқ буйруқ қабул қилинган — бу Давлат фармакопеясининг изчил ва узлуксиз ривожланиб бораётганидан далолат беради.